Reklamda kullanacağınız videoyu bir ajans stüdyosu yerine sıradan bir müşteri çekmiş gibi görünen biri çekerse ne olur? Birçok işletme bu soruyu son yıllarda sosyal medya reklamlarında denedi ve ürünü bir kişinin kendi sesiyle anlattığı videoların sık sık işe yaradığını gördü. Ama iş çoğu zaman bir mesaj, bir indirim kodu ve birkaç gün sonra gelen bir videoyla sınırlı kalıyor. Kullanım hakkı, ürün gönderimi ve reklam işareti konuşulmuyor, sonra da videoyu reklamda kullanıp kullanamayacağınız belirsiz kalıyor. Bu yazıda içerik üreticisiyle çalışmanın sırasını anlatıyoruz. Rakam vermiyoruz, çünkü bütçe ürüne, üreticiye ve mecraya göre çok değişiyor.
UGC Nedir ve Reklamda Neden İşe Yarar
UGC, İngilizce “user generated content” ifadesinin kısaltması; Türkçesi kullanıcı tarafından üretilmiş içerik. Reklam dünyasında bu terim genellikle bir müşterinin ya da müşteri gibi konuşan bir içerik üreticisinin ürünü telefonla çekip anlattığı kısa videoyu tarif ediyor. Işık ve kurgu mükemmel değil, ama ürünün elde nasıl durduğu, nasıl kullanıldığı ve ne işe yaradığı görülüyor.
Bu videoların reklamda işe yaramasının nedeni basit. Akışta kaydırırken insanlar parlak bir kampanya filmini çoğu zaman reklam olarak tanıyıp geçiyor. Bir tanıdık gibi konuşan kişiyi ise birkaç saniye daha izliyor. Ürünü satın almadan önce kullanım halini görmek isteyen alıcı için de bu, bir broşürden daha ikna edici bir kaynak. Ancak bu kendiliğinden gerçekleşmiyor; iyi bir brif ve doğru kişi gerekiyor.
Doğru Üreticiyi Seçmek: Takipçi Değil Anlatım
İlk refleks, takipçisi en çok olan hesabı aramak. Oysa reklamda kullanacağınız videonun işi, takipçiye ulaşmak değil, reklamı gören kişiye ürünü anlatmak. Bu yüzden üreticinin eski videolarına bakıp şu soruları sormak daha sağlıklı: Ürünü neden önerdiğini açıklıyor mu, yoksa metni okuyor gibi mi duruyor? Kamera karşısında rahat mı? Sesi net mi? Müşteri profilinize benzeyen biri mi?

Brifte Bulunması Gerekenler
Brif, üreticiye verdiğiniz kısa çalışma notu. Çok uzun olması gerekmiyor ama belirsiz de olmamalı. Üreticiye “doğal olsun” demek yetmez, çünkü doğal olmak da bir yönlendirme gerektirir: Ürünün hangi özelliği öne çıkacak, kime konuşulacak, videonun ilk saniyesinde ne olmalı. Aşağıdaki maddeler çoğu brif için yeterli bir çerçeve çiziyor.
- Ürünün kime hitap ettiği ve hangi sorunu çözdüğü yazıldı mı?
- Videoda mutlaka geçmesi gereken tek ya da iki mesaj belirtildi mi?
- Söylenmemesi gerekenler (sağlık iddiası, kıyaslama, garanti ifadesi) yazıldı mı?
- Video süresi, yatay ya da dikey format ve teslim tarihi belirlendi mi?
- Hangi mecralarda yayınlanacağı ve reklam olarak kullanılıp kullanılmayacağı yazıldı mı?
- Revizyon hakkı ve kaç tur düzeltme yapılacağı netleşti mi?
Çekim Öncesi Ürün Gönderimi ve Süre
Üreticinin ürünü eline alıp birkaç gün kullanması, çoğu zaman videonun kalitesini belirliyor. Kargo gecikmesi, yanlış beden ya da ürünün çekimden bir hafta önce gelmesi bu aşamada sık görülen aksaklıklar. Gönderim tarihini, kargo takip numarasını ve beklenen çekim tarihini aynı yazışmada netleştirmeniz işi hızlandırır.
Çekim süresini de baştan konuşun. Ürünün özelliğine göre üretici kullanıp deneyim edinmek için birkaç güne ihtiyaç duyabilir; hemen çekim istemek doğal bir anlatımı zorlaştırır. Videoyu hangi tarihte yayına almak istediğinizi bilip geriye doğru tarih koyarsanız revizyon için de pay kalır.
Kullanım Hakkı: Süre, Mecra ve Sözleşme
En sık atlanan konu burası. Bir üretici videoyu çektiğinde, videoyu reklam olarak yayınlama yetkisi kendiliğinden size geçmiyor. Fikir ve eser konularını düzenleyen mevzuat, eser sahibine belirli haklar tanır; bu hakların hangi süre, hangi mecra ve hangi amaçla size devredileceği sözleşmede ya da yazılı mutabakatta belirtilmelidir. Aksi halde bir süre sonra videoyu reklam olarak kullanmaya devam edip edemeyeceğiniz tartışma konusu olabilir.
| Konu | Sözleşmede ne yazılmalı | Yazılmazsa ne olur |
|---|---|---|
| Süre | Videoyu kullanma hakkının başlangıç ve bitiş tarihi | Süre bitince videoyu kaldırmak gerekip gerekmediği tartışmalı olur |
| Mecra | Organik hesap, ücretli reklam, web sitesi, pazaryeri sayfası | Reklamda kullandığınız video için ayrıca ücret talebi gelebilir |
| Düzenleme | Kırpma, altyazı, farklı süre ve boyuta uyarlama izni | Videoyu reklam formatına uyarlayamazsınız |
| Marka hesabı | Videonun üreticinin mi, markanın mı hesabından yayınlanacağı | Reklamda kimin adına yayınlandığı belirsiz kalır |
| Münhasırlık | Üreticinin rakip markalarla çalışıp çalışamayacağı ve süresi | İki rakip markanın aynı üreticiyi kullandığını görmek zorunda kalabilirsiniz |
İş Birliğinin Reklam Olarak İşaretlenmesi
Bir üretici ürünü bedel karşılığı ya da ücretsiz ürün karşılığı tanıtıyorsa bu içerik reklam niteliği taşıyabilir. Ticaret Bakanlığı Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, reklamın reklam olduğunun izleyici tarafından anlaşılabilir olmasını ve tüketiciyi yanıltmamasını esas alıyor. Hangi ifadenin ve hangi biçimin yeterli olduğu mevzuata ve Reklam Kurulu kararlarına göre değişebiliyor; mevzuat değişir, mali ve hukuk danışmanınıza sorun.
Pratik tarafta sorumluluk iki taraflı. Üretici paylaşımında işaretlemeyi yapmalı, marka da bunu brife ve sözleşmeye yazmalı. Meta ve TikTok gibi platformlarda iş birliği etiketi için ayrı araçlar var; bunları kullanmak iyi bir başlangıç. Reklam olarak yayınlanan videoda da markanın ürünü tanıttığı anlaşılır olmalı. İşaretlemeyi sonradan eklemek yerine baştan brife koymak, yayın günü yaşanacak tartışmayı önler.
Reklam işareti sonradan hatırlanan bir ayrıntı değil, brifin ilk sayfasında yer alan bir maddedir.
Aynı Üründen Birden Çok Varyant İstemek
Tek bir video üzerinden karar vermek riskli. Aynı ürün için farklı açılış cümleleri, farklı anlatım tarzları ya da farklı süreler isteyip hangisinin işe yaradığını görmek çok daha akıllı. Bir üreticiden ürün başına birkaç kısa varyant istemek, farklı üreticilerden tek tek video istemekten genellikle daha ucuza geliyor, çünkü çekim ve ürün hazırlığı bir kez yapılıyor.
Varyantlarda değiştirilecek şey net olmalı: yalnız ilk beş saniye, yalnız kapanış cümlesi ya da yalnız anlatılan fayda. Aynı anda her şeyi değiştirirseniz sonuç geldiğinde neyin işe yaradığını anlayamazsınız.
Ölçüm ve Tekrar Çalışma Kararı
Video yayına çıktığında bakılacak ilk şey beğeni ya da izlenme olmamalı. Reklam olarak kullanıyorsanız videoyu izleyen kişinin siteye gelip gelmediği, sepete atıp atmadığı ve satın alıp almadığı daha anlamlı. Üreticinin kendi hesabında paylaştığı organik içerikle ücretli reklamdaki performansı ayrı değerlendirmek gerekiyor, çünkü ikisinin kitlesi farklı.
Tekrar çalışma kararını bu verilere göre verin. Video ürün sayfasına nitelikli ziyaretçi getirdiyse aynı üreticiyle yeni bir ürün için çalışmak, ya da aynı videonun uzatılmış kullanım hakkını almak mantıklı. Sonuç zayıfsa sorunun üreticide mi, brifte mi, ürün sayfasında mı olduğunu ayırın; çoğu zaman video iyi olsa da ürün sayfası ziyaretçiyi kaybettiriyor.
İlk Çalışmaya Nereden Başlamalı
Büyük bir bütçe ayırmadan küçük bir deneme çoğu işletme için yeterli. Sıra şöyle olabilir:
Tek Bir Ürün Seçin
Stoğu yeterli, sayfası düzgün ve zaten satış alan bir ürünle başlayın.
İki ya da Üç Üreticiyi Karşılaştırın
Eski içeriklerinde anlatım tarzına bakın, takipçi sayısına değil.
Brifi ve Sözleşmeyi Yazın
Kullanım süresi, mecra ve reklam işaretini açıkça belirtin.
Ürünü Gönderin ve Takip Edin
Kargo tarihini ve çekim tarihini önceden netleştirin.
Birkaç Varyant İsteyin
Aynı ürün için farklı açılışları küçük reklam bütçesiyle yan yana deneyin.
Sonucu Değerlendirip Karar Verin
Siteye gelen ve satın alan kişi sayısına bakıp devam edin ya da yaklaşımı değiştirin.
Websight Bu İşte Ne Yapıyor
Üreticiyle çalışmanın zor kısmı brif ve izin tarafı. Brif şablonunuzu ve kullanım hakkı maddelerinizi birlikte hazırlayıp ilk işi nasıl kurgulayacağınızı anlatabiliriz.
Sık Sorulanlar
UGC videosu ile influencer videosu aynı şey mi?
Tam olarak değil. UGC, ürünü sıradan bir kullanıcı gibi anlatan içeriğe verilen ad ve çoğunlukla markanın reklam hesabından yayınlanır. Influencer içeriği ise kişinin kendi kitlesine, kendi hesabından yayınladığı paylaşımdır. İkisi de iş birliği niteliği taşıyorsa reklam işareti gündeme gelir.
Üreticiye ürün göndermek yeterli mi, ücret de ödemeli miyim?
Bu üreticiye ve anlaşmanıza bağlı. Bazı üreticiler ürün karşılığı çalışır, bazıları ücret ister. Hangisi olursa olsun, kullanım hakkı ve süre yazılı olmalı. Ürün karşılığı çalışmada da iş birliği niteliği değişmediği için reklam işaretlemesi gündemde kalır.
Videoyu reklam olarak yayınlamak için ayrı izin gerekir mi?
Gerekebilir. Üreticinin videosunu kendi hesabında paylaşması ile sizin onu ücretli reklamda kullanmanız ayrı konulardır. Reklam kullanımı, süre ve mecra sözleşmede açıkça yazılmalı. Emin olmadığınız noktalarda hukuk danışmanınıza danışın.
Kaç üreticiyle başlamak mantıklı?
İlk denemede iki ya da üç üretici yeterli. Böylece anlatım tarzları arasındaki farkı görürsünüz ve tek bir kişiye bağımlı kalmazsınız. Sonuç netleşince bütçeyi iyi çalışan üreticilere ya da iyi çalışan tarza kaydırabilirsiniz.
Video iyi çıkmazsa ne yapmalıyım?
Revizyon hakkını sözleşmede baştan yazın. Sorun çoğunlukla brifte netlik eksikliğinden çıkar; hangi mesajın istendiği ve neyin söylenmemesi gerektiği yazılıysa düzeltme kolaylaşır. Yine de beklediğiniz kalite gelmezse bir sonraki çalışmada başka bir üretici deneyebilirsiniz.
Sonucu nasıl ölçerim?
Reklam hesabınızda videoyu izleyen kişilerin siteye gelişini, ürün sayfasında kalma süresini, sepete ekleme ve satın almayı izleyin. Organik paylaşım ile ücretli reklamı ayrı okuyun. Ölçüm kurulumu eksikse önce bu düzeltilmelidir, çünkü ölçmediğiniz bir denemenin sonucu da bilinemez.
Kaynaklar
- Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (T.C. Ticaret Bakanlığı)
- Reklam Kurulu kararları ve duyuruları (T.C. Ticaret Bakanlığı)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- Meta Business Yardım Merkezi